Temel Fotoğrafçılık semineri ders notları – Işık ölçümü ve sistemleri

Işık Ölçümü

Filmin üzerinde görüntünün oluşabilmesi için belirli bir miktar ışıga gereksinim vardır. Pozlama ya da ışıklama denilen işlemin doğru yapılması, fotoğrafın temelini oluşturur. Doğru pozlama demek, diyafram ve enstantanenin doğru seçilmesi demektir. Bu değerler fotoğraf makinelerinin içindeki pozometre sayesinde ölçülür. SLR makinelerde ışığa duyarlı bir göz vardır. Bu göz makinenin içine, objektiften giren ışığın yoğunluğunu ölçebileceği bir yerdedir. Bu sisteme TTL (Through The Lens) objektifin içinden ölçüm sistemi denir.

Pozometreler, kullanılan filmin ASA değerine göre, konudan yansıyan ışığı ölçüp, sonucu enstantane ve diyafram cinsinden verirler. Fotoğraf çekerken kullandığımız enstantane ve diyafram, filmin üzerine düşen ışık miktarını ayarlar. Bu ayarlamayı enstantane süre olarak, diyafram ise alan olarak yapar.

Örneğin, herhangi bir çekimde pozometrenin verdiği değer 1/60’a F 5.6 ise, bu değerlerle çekim doğru pozlama olacaktır. Ancak, kullanıcı olarak filme ulaşan toplam ışık miktarını değiştirmeden fotografik etkiyi değiştirecek bazı farklılıklar yaratılabilir. Enstantaneyi 1 stop yükseltiğimizde, yani 1/125’e getirdiğimizde, diyaframı da bir stop açmamız yani F4’e getirmemiz gerekir. Bu işlem sonucunda hareketli bir konuda hareketi dondurma sağlanabilir. Diyafram daha da açıldığında net alan derinliği azalacaktır.

Fotoğrafımızda hangi etki bizi ilgilendiriyorsa, önce o değişkeni seçmek, uygun yaklaşımdır. Örneğin, hareket konusunun peşinde isek, öncelik enstantaneye, net alan derinliği önemli ise öncelik diyaframa verilmelidir.

Yarı otomatik makinelerde diyafram ve enstantane ortalama değerlerde otomatik olarak seçilir. Bu nedenle, düşük ışık koşullarında yetersiz kalırlar.

Işık Ölçer (POZOMETRE)

Işıkölçer fotoğrafı çekilecek konunun aydınlanma şiddetini ölçen duyarlı alettir. Fotoğraf makinesinin içinde yer alan bu alet yansıyan ışığı ölçer. Fotoğraf makinelerinden bağımsız olarak, el pozometreleri de vardır ki bunlar sadece yansıyan ışığı değil gelen ışığı da ölçerler.

El Pozometreleri

Bazı ışık koşullarında, makinenin içinde yer alan pozometre yanılır. Çünkü yansıyan ışık ölçülmektedir. Ve tabi ki açık renk konular daha çok, koyu konular ise daha az ışık yansıtırlar. Doğru ve tam ölçüm içim gelen ışık ölçülmelidir. El pozometresi ile bu şekilde gelen ışık ölçülebilir.

TTL Ölçüm sistemleri

Objektifın içinden okumalı pozometreler, belli başlı dört ayrı yapıda olabilirler.

a) Merkez Ağırlıklı Ölçüm: Genellikle orta bölümden %75 kalan kısımdan ise %25 alan ölçülür. Çekilecek konu ortaya getirilerek, en doğru ölçüm yapılabilir.
b) Ortalama Ölçüm: Fotoğraf karesinin tamamı okunarak ortalaması alınır. Yanılma payı en fazla olan ölçümdür.
c) Bölge Ağırlıklı Ölçüm: Fotoğraf karesi çeşitli bölgelere bölünmüştür. Bu alanların agırlıklı ortalaması alınır. Karışık aydınlatma koşullarında iyi sonuç verir.
d) Noktasal (Spot) Ölçüm: Ölçüm, yalnızca görüntü alanının ortasında görülen küçük daire alandan yapılır. En sağlıklı ölçüm sistemidir.

Doğru Ölçüm İçin Gri Kart Kullanımı

Yansıyan ışığı ölçen pozometreler, orta yoğunlukta bir griyi (%18) ya da buna eşdeğer renk tonunu doğru ölçecek şekilde tasarlanmıştır. Yani çekim yaptığımız ortamlarda orta gri yansıtma özelliği olan tonların var olacağını kabul ederek değer verirler. Bu çoğu zaman doğrudur ve doğru ölçü alınır. Ancak bazı açık ve koyu renk tonlarında pozometre yanıltabilir. Makinemizde spot ölçüm yoksa, gelen ışığı ölçmek gerekir. Bu durumda çoğu fotoğrafçı, insan teninden ölçü alır. Başka bir yöntem ise, Kodak firmasının ürettiği %18’lik gri kart kullanımıdır. Bu kartı kullanırken, çerçevenin tamamının kartla doldurularak ölçüm yapılması gerekir.

Tarama (Bracketting)

Aynı konuyu pozometrenin verdiği değerin altında ve üstünde değerlerle fotograflamaktır. Özellikle, doğru ölçüldüğünden emin olunmayan durumlarda kullanılan bir yöntemdir. Işığın bizi yanıltabileceği ve çektiğimiz fotoğrafa kesinlikle gereksinim olduğu durumlarda kullanılabilir. Çoğu SLR makinelerde aralıkları değiştirilerek otomatik olarak yapılabilir.

Tags: , , , , ,

Yorumunuz

Top